De filmmaker
● Steven Spielberg geldt als de bekendste, beroemdste en meest succesvolle en invloedrijke Hollywoodregisseur aller tijden.
● Hij heeft een groot aantal filmklassiekers op zijn naam, waaronder Jaws (pas zijn tweede film), Close Encounters of the 3rd Kind, E.T., Schindler’s List… en Raiders of the Lost Ark.
● Spielberg bedacht Indiana Jones samen met zijn goede vriend George Lucas, die de producent werd. Als (toen nog) jonge filmmakers bliezen ze op een vakantie uit van hun twee grote successen (Close Encounters en Star Wars) en verzonnen toen een film die ze zelf als kind het liefste zagen. Het is dus een persoonlijk project. De vreemde voornaam Indiana dankt de titelheld bijvoorbeeld aan de oude hond van George Lucas.
● Spielberg is een druk baasje. Als regisseur maakte hij in 2011 The Adventures of Tintin én War Horse, als producent o.a. de sf-films Super 8, Transformers 3, Cowboys & Aliens, Real Steel en de tv-serie Terra Nova.

Cliffhanger
Raiders of the Lost Ark is een avonturenfilm die vaak geïmiteerd is, maar nooit geëvenaard. De film die nog het meest erbij in de buurt komt is Spielbergs eigen Indiana Jones and The Last Crusade – nummertje drie uit de franchise. De beschrijving ‘een ritje in de achtbaan’, die je in recensies van moderne blockbusters vaak tegenkomt, werd voor het eerst voor een Indiana Jones-film gebruikt. Raiders is dan ook één grote aaneenschakeling van spectaculaire achtervolgingen, halsbrekende stunts en spannende knokpartijen. Daarbij maakt Spielberg handig gebruik van zogenaamde cliffhangers. De letterlijke vertaling daarvan is: aan-de-afgrond-hanger. Deze verhaaltechniek is waarschijnlijk net zo oud als de mensheid zelf: de verteller stopt precies op het moment dat de spanning het absolute hoogtepunt heeft bereikt. Het publiek houdt de adem in: hoe redt de held zich in hemelsnaam uit die netelige situatie? Wij kennen dat principe tegenwoordig vooral uit strips, soaps en series (op het moment suprême volgt het reclameblok, de aftiteling of de tekst ‘word vervolgd’).

Spielberg kwam als klein jochie in de bioscoop met het cliffhanger-fenomeen in aanraking. Vroeger, in de tijd dat men nog geen tv-toestel thuis had, draaide men in de bioscopen zogenaamde serials als voorafje voor een hoofdfilm. Na twintig of dertig minuten eindigde die serial elke week met de held in een hachelijke situatie. Wie wilde weten hoe het afliep (en hoe de held de explosie, ontspoorde trein of het brandende huis wist te overleven) moest de week daarop weer een bioscoopkaartje kopen. Raiders of the Lost Ark moet je uiteraard niet in brokjes bekijken, maar de film is overduidelijk een ode aan die uitgestorven filmvorm. Van het begin (de historische boobytraps als de instortende tempel en het rollende rotsblok) tot de laatste minuut (een vastgebonden Indy moet hulpeloos toezien hoe de nazi’s de Ark activeren). Ook een mooie verwijzing naar de oude serials is het begin van de film waarin Indy met groot gevaar een afgodsbeeld uit een Maya-tempel smokkelt. Die sequentie staat compleet los van de rest van het verhaal; het is alsof je net de climax van een voorafgaand avontuur meepikt voordat het nieuwe hoofdstuk begint.

MacGuffin
De Ark heeft een specifieke rol in de film – het is als het ware de motor achter het hele verhaal, want zowel held als schurk zijn er naar op zoek of proberen hem van elkaar afhandig te maken. In scenariotermen is de Ark een MacGuffin. De fameuze regisseur Alfred Hitchcock was de eerste die de term populair maakte en die in veel van zijn films een MacGuffin gebruikte om het verhaal vaart te geven: een geheim document bijvoorbeeld, of een dure halsketting die gestolen wordt. In de vervolgfilms van Indiana Jones zijn mystieke Indiase stenen, de Heilige Graal en een kristallen schedel de MacGuffins, maar ook het koffertje uit Pulp Fiction of het mineraal ‘unobtainium’ van Avatar zijn goede voorbeelden.

Spielbergs oeuvre is een inspiratiebron voor hele generaties filmmakers, maar zelf leerde Steven Spielberg alles door naar eerdere Hollywoodklassiekers te kijken. Volgens de meester zijn die oude films ook vandaag de dag nog steeds heel leerzaam en vermakelijk.